VIETRADE – Do lĩnh vực nông nghiệp và công nghiệp còn nhiều hạn chế, Các tiểu vương quốc Ả Rập (UAE) nhập khẩu hơn 80% các sản phẩm thực phẩm. Một tỷ lệ lớn các sản phẩm nhập khẩu (khoảng 50%) được tái xuất khẩu sang các nước thuộc Ủy ban Hợp tác vùng vịnh (GCC), các nước Xô viết cũ, tiểu lục địa Ấn Độ và Đông Phi.

Dân số gia tăng nhanh chóng và tầm ảnh hưởng tăng lên của UAE cũng giúp cho nhu cầu đối với các mặt hàng thực phẩm chất lượng cao tăng lên. Do đó, tăng cơ hội cho các công ty xuất khẩu thực phẩm của Việt Nam.

Tại UAE có rất nhiều người nước ngoài sinh sống nên các loại thực phẩm trên thị trường UAE rất phong phú. Trong những năm gần đây, thị trường này có sự chuyển đổi thói quen tiêu thụ thực phẩm từ các sản phẩm truyền thống sáng các mặt hàng thực phẩm tiện dụng theo phong cách phương tây. Ngành thực phẩm UAE có thể chia ra thành ba lĩnh vực chính: bán lẻ thực phẩm, chế biến thực phẩm và dịch vụ thực phẩm.

Ngành bán lẻ thực phẩm của UAE tiếp tục tăng trưởng và phát triển với tốc độ nhanh chóng. Quá trình này đã bắt đầu từ cách đây 10 năm. Hàng năm, nhiều cửa hàng mới, hiện đại được bổ sung vào bản đồ các cửa hàng bán lẻ của quốc gia này, tạo nên tính cạnh tranh ngày càng gia tăng giữa các nhà bán lẻ. Trong giai đoạn 1998 – 2004, số lượng các cửa hàng bán lẻ tại UAE tăng 47%.

Doanh số bán hàng tại cửa hàng của các nhà bán lẻ độc lập chiếm 21%, các cửa hàng nhỏ/ cửa hàng tiện dụng chiếm 28% và các nhà bán buôn chiếm khoảng 1%. Ngày nay, chuỗi bán lẻ như Carrefour, Spinneys và Lulu dẫn đầu hình thức kinh doanh siêu thị quy mô lớn với thị phần 75%. Năm 2010, thị phần của các hãng như sau: Spinneys Dubai 15%, Carrefour 25% và Emke/ Lulu 35%.

Mặc dù năm 2009, Dubai chịu ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính, nhưng theo dự báo của tổ chức nghiên cứu thị trường Business Monitor International (BMI), từ nay đến năm 2014 sẽ có sự tăng trưởng đáng kể. Tiêu dùng thực phẩm dự đoán tăng 2,3% năm 2010 và tăng 4,74%/năm từ năm 2011 đến năm 2014 do UAE có sự tăng trưởng về dân số.

Thực phẩm được bán tại các cửa hàng bán lẻ bao gồm 75 – 80% là các sản phẩm ăn liền nhập khẩu và 20 – 25% là các sản phẩm được chế biến trong nước. Ngoại trừ cà chua tươi được sử dụng để sản xuất ra nước sốt cà chua và ketchup và một lượng nhỏ rau tươi được sử dụng để sản xuất ra rau đông lạnh, hầu hết tất cả các loại thành phần thực phẩm sử dụng để sản xuất thực phẩm trong nước đều được nhập khẩu.

Những mặt hàng thực phẩm sản xuất trong nước, chỉ chiếm 15% thị phần, bao gồm:

Chính phủ UAE rất quan tâm đến việc thúc đẩy sự phát triển của ngành chế biến thực phẩm. Từ năm 1994, chính phủ nước này đã đầu tư 1,4 tỷ USD nhằm phát triển lĩnh vực sản xuất thực phẩm có giá trị gia tăng để đáp ứng nhu cầu của thị trường trong nước và tái xuất khẩu. Kết quả là có khoảng 150 nhà máy chế biến thực phẩm tại nước này, đóng góp một phần đáng kể về năng lực sản xuất thực phẩm của khu vực. Ngành chế biến thực phẩm của Dubai trị giá khoảng 3 tỷ USD và đạt mức tăng trưởng 11%/năm. Các nhà máy chế biến thực phẩm chính thuộc các ngành dầu thực vật, đồ uống và nước giải khát, thức ăn nhanh, mì ý, bánh kẹo và các sản phẩm từ sữa.

Cơ hội cho các doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm của Việt Nam

Môi trường kinh doanh của UAE rất thuận lợi, được dựa trên cơ sở không có thuế: không thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế suất thuế nhập khẩu thấp. Thậm chí, một số mặt hàng được miễn thuế nhập khẩu hoàn toàn.

Tháng 2/2007, chính quyền UAE đã chính thức công bố chiến lược Dubai đến năm 2015 đầy tham vọng. Theo chiến lược này, tiếp tục duy trì Dubai là cửa ngõ kinh tế và trung tâm trung chuyển hàng hoá lớn sau Hong Kong và Singapore; tăng cường phát triển hạ tầng (viễn thông, giao nhận vận tải, tài chính, ngân hàng...); tăng cường phát triển các dịch vụ du lịch. Đây là cơ chế thuận lợi cho các doanh nghiệp đến UAE kinh doanh.

Tuy nhiên, theo quy định của UAE, các nhà đầu tư nước ngoài không được phép trực tiếp mở công ty mà phải có người bảo lãnh hoặc chia sẻ vốn kinh doanh. Bên cạnh đó, UAE cũng bảo hộ rất mạnh cho hệ thống tiêu thụ sản phẩm trong nước, gây khó khăn cho doanh nghiệp nước ngoài.

Mặc dù vẫn còn một số khó khăn nhưng chính sách ngoại thương của UAE rất cởi mở, kiểm soát hàng đơn giản. Nếu phân loại các rào cản ảnh hưởng đến quá trình dịch chuyển hàng hoá từ nước này sang nước khác là 4 loại: hàng rào thuế quan, phi thuế quan, tập quán, chính trị thì 2 loại ở Dubai không có (hàng rào thuế quan, phi thuế quan).

Thuế của UAE thấp và kiểm soát hàng hoá đơn giản, trừ một số mặt hàng tươi sống, thực phẩm phải kiểm định nhưng cũng không quá khó khăn. Chỉ cần nhà nhập khẩu chính thức có giấy phép nhập khẩu tại nước sở tại, tiến hành kiểm định thực phẩm là xong. UAE không áp dụng hạn ngạch nhập khẩu, không áp đặt tiêu chuẩn kỹ thuật một cách nặng nề như thị trường khác. Đây là điểm rất thuận lợi mà các doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng được.

Sau một loạt hoạt động xúc tiến thương mại, mặt hàng hải sản đã có chuyển biến rất tốt tại thị trường này. UAE bắt đầu chấp nhận và tiêu dùng hải sản đông lạnh của Việt Nam. Với mặt hàng hải sản, cần lưu ý là cách tiếp thị rất đặc thù: rất khó khăn cho doanh nghiệp tiếp thị đơn lẻ. Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam có thể cân nhắc đến việc tiếp thị theo một tổ chức như đi theo hiệp hội ngành hàng, tham gia hội chợ.

Nông sản và thực phẩm là mặt hàng truyền thống của Việt Nam xuất sang thị trường Trung Đông. Đây cũng là thị trường tiêu thụ lớn nhất mặt hàng này. Do thói quen ăn uống, người dân ở đây dùng rất nhiều đồ gia vị.